Η θρησκευτική κηδεία με ενταφιασμό είναι ο πιο συνηθισμένος δρόμος στην Ελλάδα, και αυτός που ακολουθούν οι περισσότερες οικογένειες όταν δεν υπάρχει άλλη ρητή επιθυμία.
Τι κάνω μετά τον θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου: Τα πρώτα βήματα και τα δικαιολογητικά.
Δεν χρειάζεται να ξέρετε τα πάντα αυτή τη στιγμή. Αν αναρωτιέστε τι κάνετε όταν πεθάνει ένας δικός σας άνθρωπος, ή ποια είναι η σωστή σειρά για τη δήλωση θανάτου και τα δικαιολογητικά, παρακάτω είναι, με τη σειρά, τι γίνεται στην πράξη τις πρώτες ώρες, τι μένει σε εσάς και τι αναλαμβάνουν άλλοι, πόσο χρόνο έχετε και τι χαρτιά θα χρειαστείτε αργότερα.
Το πρώτο τηλέφωνο: ποιον καλείτε αμέσως
Αν ο θάνατος ήταν αναπάντεχος, το πρώτο τηλέφωνο είναι στο ΕΚΑΒ (Τηλ. 166). Η διασωστική ομάδα έρχεται και διαπιστώνει κλινικά τον θάνατο· δεν εκδίδει η ίδια πιστοποιητικό, αλλά αν κρίνει ότι κάτι στις συνθήκες χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, ενημερώνει τις αρχές από εκεί. Για το ίδιο το πιστοποιητικό θανάτου χρειάζεται ξεχωριστά γιατρός, όπως εξηγούμε παρακάτω.
Μην μετακινήσετε ή αλλάξετε κάτι στο σώμα ή στον χώρο μέχρι να έρθει η ομάδα ή ο γιατρός. Ακόμα κι αν η πρόθεσή σας είναι απλώς να βάλετε τον άνθρωπό σας σε πιο αξιοπρεπή στάση, αυτό μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα αν χρειαστεί αργότερα ιατροδικαστική εξέταση.
Αν ο θάνατος συνέβη σε νοσοκομείο, ή αν υπήρχε ήδη γιατρός που παρακολουθούσε τον άνθρωπό σας, μπορείτε να καλέσετε απευθείας εκείνον. Αν δεν έχετε κανέναν διαθέσιμο, μπορείτε να καλέσετε κατευθείαν γραφείο τελετών· τα περισσότερα δουλεύουν όλο το 24ωρο και αναλαμβάνουν να συντονίσουν και τον γιατρό.
Το μόνο που πραγματικά χρειάζεται να μην καθυστερήσετε είναι αυτό το πρώτο τηλεφώνημα. Ό,τι έρχεται μετά, μπορεί να περιμένει λίγο.
Αν ο θάνατος συνέβη στο εξωτερικό, η διαδικασία είναι διαφορετική — δείτε τον ξεχωριστό μας οδηγό για τον επαναπατρισμό σορού».
📍 Αν δεν έχετε ήδη καλέσει κάποιον, δείτε τώρα τα γραφεία τελετών που είναι διαθέσιμα κοντά σας:
Το χαρτί που πρέπει να εκδοθεί πρώτο: το Ιατρικό Πιστοποιητικό Θανάτου
Χωρίς αυτό δεν μπορεί να κινηθεί τίποτα άλλο, ούτε το γραφείο τελετών μπορεί να παραλάβει τη σορό.
Αν ο θάνατος συνέβη μέσα σε νοσοκομείο ή κλινική, το πιστοποιητικό το εκδίδει η γραμματεία του ιδρύματος — δεν χρειάζεται να κάνετε τίποτα εσείς γι’ αυτό. Αν συνέβη στο σπίτι ή αλλού, χρειάζεται ξεχωριστός γιατρός επιτόπου: ο οικογενειακός γιατρός, ή κάποιος που θα φροντίσει να έρθει το ίδιο το γραφείο τελετών. Αυτός ο γιατρός κρίνει τελικά αν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, όχι η διασωστική ομάδα.
Τι γίνεται με το σώμα: ποιος το παραλαμβάνει και πότε
Το σώμα δεν μετακινείται πουθενά μέχρι να εκδοθεί το πιστοποιητικό. Μόλις υπάρχει αυτό, το γραφείο τελετών αναλαμβάνει τη μεταφορά με δική του νεκροφόρα, σε ψυκτικό θάλαμο, μέχρι την ημέρα της τελετής. Δεν χρειάζεται να κανονίσετε εσείς τίποτα σχετικά με τη φυσική μεταφορά.
Χρειάζεται να είστε παρόντες εσείς;
Όχι για τη μεταφορά καθαυτή. Χρειάζεται όμως η διαθεσιμότητά σας για δύο πράγματα: να δώσετε τα στοιχεία και τα χαρτιά του ανθρώπου σας στο γραφείο τελετών, και να υπογράψετε ό,τι απαιτείται από εσάς ως δηλών ή ως συγγενής. Πέρα από αυτό, το γραφείο τελετών μπορεί να προχωρήσει σε όλα τα υπόλοιπα χωρίς να χρειάζεται να είστε διαρκώς εκεί.
Τι χαρτιά χρειάζονται: του ανθρώπου σας και δικά σας
Για τον άνθρωπό σας: αστυνομική ταυτότητα (ή διαβατήριο/άδεια παραμονής, αν είναι αλλοδαπός), ΑΦΜ και ΑΜΚΑ. Το γραφείο τελετών θα σας τα ζητήσει νωρίς — τα χρειάζεται για τη ληξιαρχική πράξη και τις όποιες άδειες ακολουθήσουν.
Για εσάς: τη δική σας ταυτότητα, αν είστε εσείς που θα κάνετε τη δήλωση θανάτου. Αν τη δήλωση την κάνει υπάλληλος του γραφείου τελετών αντί για συγγενή, χρειάζεται επιπλέον εξουσιοδότηση από τον ιδιοκτήτη του γραφείου, με θεωρημένο το γνήσιο της υπογραφής — κάτι που κανονίζει το ίδιο το γραφείο, όχι εσείς.
Πόσο θα διαρκέσει όλη η διαδικασία
Όταν όλα κινούνται κανονικά, από τον θάνατο μέχρι την τελετή περνούν συνήθως 24 έως 48 ώρες. Δεν υπάρχει η κουλτούρα της βαλσάμωσης στην Ελλάδα, οπότε αυτή η ταχύτητα είναι ο κανόνας, όχι η εξαίρεση.
Σύμφωνα με το Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών (δείτε πηγές παρακάτω), η ληξιαρχική πράξη θανάτου πρέπει να συνταχθεί μέσα σε 24 ώρες από τον θάνατο, αν πρόκειται να ακολουθήσει άμεση ταφή. Αν πρόκειται να γίνει αποτέφρωση αντί για ταφή, η προθεσμία επεκτείνεται σε τρεις εργάσιμες ημέρες. Αν για κάποιο άλλο λόγο η δήλωση καθυστερήσει πέρα από τις συνήθεις προθεσμίες, μέχρι την τριακοστή ημέρα μπορεί ακόμα να γίνει κανονικά· μετά την τριακοστή ημέρα χρειάζεται πλέον δικαστική απόφαση Μονομελούς Πρωτοδικείου, οπότε είναι προτιμότερο να μην αφήνετε να περάσει αυτό το διάστημα.
Πόσες μέρες άδεια δικαιούστε από τη δουλειά
Κάτι που πολλοί ξεχνούν μέσα στο σοκ, κι όμως χρειάζεται να το κανονίσετε παράλληλα με όλα τα υπόλοιπα. Το ακριβές δικαίωμα εξαρτάται από το πού εργάζεστε:
- Αν εργάζεστε στον ιδιωτικό τομέα (εξαρτημένη σχέση εργασίας): δικαιούστε δύο (2) εργάσιμες ημέρες με αποδοχές σε περίπτωση θανάτου συζύγου, παιδιών, γονέων ή αδελφιών — εξ αίματος ή εξ αγχιστείας (ΕΓΣΣΕ 2002-2003, άρθρο 9).
- Αν είστε δημόσιος υπάλληλος: δικαιούστε τρεις (3) εργάσιμες ημέρες σε περίπτωση θανάτου συζύγου ή συγγενούς έως και β’ βαθμού — γονείς, τέκνα, αδέλφια, εγγόνια, παππούδες (Υπαλληλικός Κώδικας, άρθρο 50).
- Αν πρόκειται για θάνατο του παιδιού σας, ανεξάρτητα από το πού εργάζεστε: δικαιούστε ειδική άδεια είκοσι (20) ημερών με αποδοχές, χωρίς προϋποθέσεις (άρθρο 93 του Ν.5018/2023).
Ενημερώστε τον εργοδότη σας το συντομότερο, ακόμα κι αν είναι απλώς ένα τηλεφώνημα ή μήνυμα εκείνη τη στιγμή. Τα δικαιολογητικά μπορούν να ακολουθήσουν στο τμήμα προσωπικού μόλις προλάβετε.
Ποιος δηλώνει τη ληξιαρχική πράξη και πόσο κοστίζει
Δικαίωμα να κάνουν τη δήλωση έχουν οι πλησιέστεροι συγγενείς, οποιοσδήποτε ήταν παρών τη στιγμή του θανάτου, ή το γραφείο τελετών που έχει αναλάβει την κηδεία. Στην πράξη, το τελευταίο είναι σχεδόν πάντα αυτό που το κάνει.
Αρμόδιο ληξιαρχείο είναι αυτό του τόπου όπου συνέβη ο θάνατος, ή, αν ακολουθήσει ταφή αλλού, το ληξιαρχείο του τόπου ταφής. Υπάρχουν και ειδικές περιπτώσεις: αν ο θάνατος συνέβη κατά τη διάρκεια ταξιδιού με τρένο, αυτοκίνητο ή αεροπλάνο, η δήλωση γίνεται στον ληξίαρχο του τόπου αποβίβασης. Αν συνέβη σε πλοίο, η δήλωση γίνεται στον πλοίαρχο.
Η σύνταξη της ληξιαρχικής πράξης θανάτου δεν έχει κόστος — δεν πληρώνετε τίποτα στο δημόσιο για την ίδια τη δήλωση.
Χρειάζεται πάντα ιατροδικαστής;
Όχι, όχι στις περισσότερες περιπτώσεις. Ιατροδικαστική εξέταση απαιτείται μόνο σε περίπτωση ύποπτου, βίαιου ή αναπάντεχου θανάτου, ή αν επιλεγεί αποτέφρωση αντί για ταφή — στην αποτέφρωση ο έλεγχος είναι υποχρεωτικός εκ του νόμου, κυρίως για να εντοπιστεί τυχόν βηματοδότης πριν την καύση. Για μια συνηθισμένη ταφή, μετά από φυσικό θάνατο, δεν χρειάζεται καθόλου.
Η μόνη απόφαση που δεν περιμένει τα χαρτιά: τι τελετή θέλετε
Ενώ όλα τα παραπάνω τρέχουν, υπάρχει κάτι που μένει αποκλειστικά σε εσάς: τι είδους τελετή θέλετε. Αυτό το λέτε στο γραφείο τελετών ήδη από το πρώτο τηλεφώνημα, όχι αφού τελειώσει η γραφειοκρατία — οι δύο διαδικασίες τρέχουν παράλληλα.
- Αν θέλετε την παραδοσιακή θρησκευτική κηδεία: Οργάνωση θρησκευτικής κηδείας
- Αν προτιμάτε μια τελετή χωρίς εκκλησιαστικό τυπικό: Οργάνωση πολιτικής κηδείας
- Αν σκέφτεστε την αποτέφρωση αντί για ενταφιασμό: Αποτέφρωση στην Ελλάδα
- Για ό,τι έρχεται μετά την κηδεία — τριήμερο, εννιάμερο, σαρανταήμερο: Οργάνωση μνημοσύνου
Ό,τι κι να διαλέξετε, το δύσκολο γραφειοκρατικό κομμάτι είναι κοινό για όλους — και είναι ήδη αυτό που μόλις διαβάσατε.
Συχνές Ερωτήσεις
Ποιον καλώ πρώτο όταν πεθάνει κάποιος στο σπίτι;
Αν ο θάνατος ήταν αναπάντεχος, το ΕΚΑΒ (Τηλ. 166). Αν υπήρχε ήδη γιατρός που παρακολουθούσε τον άνθρωπό σας, μπορείτε να καλέσετε εκείνον απευθείας. Αν προτιμάτε κάποιος να αναλάβει τα πάντα, ένα γραφείο τελετών.
Πρέπει να μετακινήσω το σώμα πριν έρθει κανείς;
Όχι, μην το κάνετε, ειδικά αν ο θάνατος ήταν αναπάντεχος. Περιμένετε τη διασωστική ομάδα ή τον γιατρό.
Χρειάζεται να είμαι παρών όταν έρθουν να παραλάβουν τον άνθρωπό μου;
Όχι απαραίτητα για τη μεταφορά καθαυτή. Χρειάζεται όμως να είστε διαθέσιμοι για να δώσετε τα χαρτιά του ανθρώπου σας και να υπογράψετε ό,τι χρειάζεται.
Πόσο καιρό έχω για να δηλώσω τον θάνατο;
24 ώρες αν ακολουθήσει άμεση ταφή, τρεις εργάσιμες ημέρες αν πρόκειται για αποτέφρωση. Σε κάθε περίπτωση, μπορείτε να δηλώσετε μέχρι την τριακοστή ημέρα χωρίς επιπλέον διαδικασία· μετά χρειάζεται δικαστική απόφαση.
Πόσες μέρες άδεια δικαιούμαι από τη δουλειά για την κηδεία;
Δύο εργάσιμες ημέρες αν εργάζεστε στον ιδιωτικό τομέα, τρεις αν είστε δημόσιος υπάλληλος — και στις δύο περιπτώσεις για σύζυγο, τέκνα, γονείς ή αδέλφια. Για θάνατο του ίδιου σας του παιδιού, είκοσι ημέρες, ανεξαρτήτως τομέα.
Ποιος μπορεί να κάνει τη δήλωση θανάτου;
Οι πλησιέστεροι συγγενείς, όποιος ήταν παρών τη στιγμή του θανάτου, ή το γραφείο τελετών — στην πράξη, συνήθως το τελευταίο. Όποιος κάνει τη δήλωση χρειάζεται τη δική του ταυτότητα, όχι μόνο του εκλιπόντος.
Χρειάζεται πάντα ιατροδικαστής πριν την κηδεία;
Όχι. Μόνο σε περίπτωση ύποπτου, βίαιου ή αναπάντεχου θανάτου, ή αν επιλεγεί αποτέφρωση αντί για ταφή.
Πόσο κοστίζει η δήλωση θανάτου στο ληξιαρχείο;
Τίποτα — η σύνταξη της ληξιαρχικής πράξης θανάτου είναι δωρεάν.
Πηγές:
- Δήλωση θανάτου που συνέβη στην Ελλάδα — Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών — προθεσμίες (24ωρο για άμεση ταφή, τρεις εργάσιμες ημέρες για αποτέφρωση), αρμόδιο ληξιαρχείο, δικαίωμα δήλωσης, δωρεάν χαρακτήρας της διαδικασίας.
- Ληξιαρχική πράξη θανάτου — gov.gr — επίσημη διαδικασία έκδοσης.
- Δήλωση ληξιαρχικής πράξης θανάτου — Δήμος Παπάγου-Χολαργού — ειδικές περιπτώσεις (ταξίδι, πλοίο κ.λπ.), δικαιολογητικά δηλούντα, όριο τριακοστής ημέρας και ανάγκη δικαστικής απόφασης μετά από αυτό.
- Άδεια λόγω θανάτου συγγενούς — Επιθεώρηση Εργασίας — δύο ημέρες άδειας για ιδιωτικό τομέα (ΕΓΣΣΕ 2002-2003, άρθρο 9).
- Ειδικές άδειες, άρθρο 50 Υπαλληλικού Κώδικα — τρεις ημέρες άδειας για δημόσιους υπαλλήλους.
- Άδειες εργαζομένων — άρθρο 93, Ν.5018/2023 — είκοσι ημέρες άδειας για θάνατο τέκνου.
- Τα στοιχεία για τη γενική διάρκεια της διαδικασίας μέχρι την τελετή βασίζονται σε δημοσιευμένη ενημέρωση από τον κλάδο των γραφείων τελετών, όχι σε άμεση παραπομπή σε επίσημο κείμενο νόμου· αν η κατάστασή σας είναι οριακή ή ασυνήθιστη, επιβεβαιώστε τις λεπτομέρειες με το γραφείο τελετών ή το τμήμα προσωπικού σας.
Βρείτε αξιόπιστα γραφεία τελετών που θα σας στηρίξουν με σεβασμό και επαγγελματισμό σε κάθε σας βήμα.
Υπηρεσίες και υποστήριξη για κάθε περίπτωση
Κάθε περίσταση έχει τη δική της διαδικασία. Διαβάστε τους αναλυτικούς οδηγούς μας για ό,τι χρειάζεται να ξέρετε.
Αν ο δικός σας άνθρωπος δεν ήταν θρησκευόμενος, ή αν επιθυμείτε μια τελετή αποχαιρετισμού χωρίς εκκλησιαστικό τυπικό, η πολιτική κηδεία είναι νόμιμο δικαίωμα στην Ελλάδα και οργανώνεται κανονικά από τα περισσότερα γραφεία τελετών.
Και οι δύο επιλογές είναι απόλυτα νόμιμες, οργανώνονται κανονικά από τα περισσότερα γραφεία τελετών, και καμία δεν είναι «λάθος». Παρακάτω εξηγούμε τι πραγματικά διαφέρει, τι μένει ίδιο, και τι κάνετε αν δεν είστε σίγουροι.
Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερες οικογένειες προτιμούν την αποτέφρωση, και δεν είναι «μόδα». Είναι, τις περισσότερες φορές, μια συνειδητή απόφαση να γλιτώσουν τα παιδιά τους το μαρτύριο της υποχρεωτικής εκταφής στα τρία χρόνια — οικονομικό και ψυχολογικό μαζί.
Το μνημόσυνο δεν είναι απλώς ένα ραντεβού στο ημερολόγιο. Είναι ένα χρέος τιμής προς τον άνθρωπό σας, και ταυτόχρονα μια διοργάνωση με ημερομηνίες, τηλεφωνήματα και αριθμούς που πρέπει να βγουν σωστά — τη στιγμή ακριβώς που έχετε τη λιγότερη διάθεση για λογιστική.
Παρακάτω εξηγούμε ποιος κάνει τι, τι έγγραφα χρειάζονται, πόσο θα πάρει, και τι κοστίζει.
Πέντε διαφορετικοί δρόμοι οικονομικής βοήθειας για έξοδα κηδείας — από τον e-ΕΦΚΑ μέχρι τη βοήθεια σε όσους δεν έχουν καθόλου πόρους. Δείτε ποιος σας αφορά.